DOLAR 8,0842
EURO 9,7281
ALTIN 460,583
BIST 1392,13
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 15°C
Sağanak Yağışlı

Proteinler

Proteinler

Proteinler
15.10.2019
315
A+
A-

Hayvanlarda yapısal madde oluşlarının yanısıra, tüm canlılarda metabolizma aracı ve düzenleyici rolleri olan maddelerdir. Monomerleri amino asit olan polimer moleküller olup ya tek bir polimer zincirden ya da birden fazla polimer zincirden meydana gelirler. Proteinler canlıda fizyolojik ve biyokimyasal olaylarda çok önemli rol oynarlar. Enzimler, oksijen taşıyıcılar, antikorlar, hormonların çoğu proteinden oluşur. Kanda plazma proteinlerinin kan hacmi ve dengesinin sağlanmasında önemli görevleri vardır.

Proteinler 20 çeşit amino asidin peptit bağı ile birbirine bağlanmasıyla meydana gelirler . Yapılarında C,H,O,N elementlerinin yanısıra bazılarında S ve P da bulunur. Bir amino asidinin yapısında karbon atomuna bağlı bir değişken grup (R), bir hidrojen atomu (H), bir amino grubu (NH2) ve bir karboksil grubu (COOH) bulunur. En basit amino asidi glisin’de (R) kısmı bir hidrojen atomundan meydana gelmiştir. Bir amino asidin karboksil grubundan (-OH) ve diğerinin amino grubundan bir hidrojenin koparılmasıyla peptid bağı oluşarak peptidler meydana gelir (Şekil 1.5). Proteinler, öncelikle çok sayıda aminoasidin bu şekilde birbirine bağlanmasıyla oluşan polipeptitlerdir. Protein molekülleri çok büyük, binlerce atom içeren ve çok karmaşık yapıdadırlar.

Proteinlerin fonksiyoner bir molekül olabilmeleri için kendi özel yapılarını kazanmaları gerekir. Bu organizasyonlardan birinicisi primer yapı denen düzeydir ki bu, polipeptit zincirlerindeki amino asitlerin dizilimidir. Bu dizilim, hücrenin DNA’sı tarafından saptanır. Protein moleküllerindeki ikincil (sekonder) yapı ise a-heliks’tir. Bu yapı polipeptit zincirinin kıvrılmasıyla ortaya çıkar. Böylelikle üç boyutlu bir yapı kazanır. Üçüncül (tersiyer) yapı ise protein molekülünün kendi üzerinde yumak gibi kıvrılmasıyla meydana gelir. Böylece yuvarlak (globular) protein oluşur. Bu oluşum sırasında proteinin bir kısmı ile diğer kısımları arasında iyonik ve hidrofobik bağlar gibi zayıf kimyasal bağlar kurulur. Özellikle kovalent bağlardan disülfit (-SS-) bağları bir çok proteinin tersiyer yapısı için önemlidir. Birden fazla polipeptit zinciri içeren proteinlerde peptit zincirlerinin birbirlerine iyonik, disülfit ve diğer zayıf bağlarla bağlanmasıyla da protein molekülünün kuaterner(dördüncül) yapısı oluşur. Bu yapılanmaların sonucu protein molekülünün spesifik yapısı ortaya çıkar.

Proteinlerin biyolojik aktiviteleri büyük oranda onun özel tersiyer ve kuaterner yapısına bağlıdır. Bir çok hücre yüzlerce farklı proteine sahiptir ve her hücre çeşidi bazı proteinleri içerir ve bu proteinler sadece o hücreye özgüdür. İki türün proteinlerindeki ayrılık derecesi evrimsel ilişkilerine bağlıdır.

Bazı omurgalı hayvanlarda tırnak, toynak ve boynuzu oluşturan ve deri hücrelerinin bir çoğunun yapısal bir fibröz proteini olan keratin sarmal yapıya sahiptir. İpek, örümcek ağları, tüyler, pullar, pençeler ve kuş gagaları da keratinden oluşmalarına rağmen, bir önceki örnekten farklı olarak pileli bir yapıya sahiptir.

Diğer bir çok bilinen fibröz hayvansal protein ise, vücuttaki proteinlerin neredeyse üçte ikisini oluşturan kollajen’dir. Bu protein hayvanlarda deride, tendonlarda, ligament ve kemiklerde, gözün korneasında fazlaca bulunur. Yine kaslarda bulunan miyoglobin ve kanda alyuvarlara bulunan ve oksijen taşıyan hemoglobin diğer önemli hayvansal proteinlerdir.

Bitkiler daha basit maddelerden bütün amino asitleri sentezleyebilirler. Hayvanların sentezleyemediği ve besin içinde dışardan alınması gereken aminoasitlere temel aminoasitler adı verilmektedir.

Proteinler hücrelerin yapısal bileşkenleri olarak çok önemli olmalarının yanında aminoasitlere dönüştürüldükten sonra enerji elde etmede de kullanılırlar. Amino asitler glikoz yıkım yolu ara ürünlerinden (pruvik asit,A-keto-glutarik asit) keto asitlere bir amin(-NH2) transferi ile sentezlenirler. Amin grubu koparılarak da tekrar keto asitleri oluştururlar ve enerji üretimi için kullanılırlar.

ETİKETLER:
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.