DOLAR 16,8853
EURO 17,8334
ALTIN 992,353
BIST 2554,08
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul °C

Bir Yıldızın Kütlesi Nasıl Anlaşılır ?

Bir Yıldızın Kütlesi Nasıl Anlaşılır ?

Bir Yıldızın Kütlesi Nasıl Anlaşılır ?
15.03.2020
302
A+
A-

Evrendeki neredeyse her şeyin atomlardan ve atom altı parçacıklardan dev gök ada kümelerine kadar kütlesi vardır . Bilim adamlarının şimdiye kadar kütlesi olmayan kanıtladıkları şeyler fotonlar ve gluonlardır. 

Cisimlerin kütlelerini bilmek önemlidir, ancak gökyüzündeki nesneler çok uzakta olduğu için zor koşullar gerektirmektedir. Onlara dokunmak imkansızdır ve kesinlikle geleneksel yöntemlerle ölçemeyiz. Peki, gök bilimciler evrendeki cisimlerin kütlesini nasıl belirler?

Yıldızlar ve Kütle

Bir Yıldızın Kütlesi Nasıl Anlaşılır ?
Bir Yıldızın Kütlesi Nasıl Anlaşılır ?

Bir yıldızın oldukça büyük olduğunu ve genellikle bir gezegenden çok daha büyük olduğunu biliyoruz. Neden kütlesi önemlidir ki? Çünkü kütle bir yıldızın geçmişi, bugünü ve geleceği hakkında ipuçları verir.

Gök bilimciler yıldız kütlesini belirlemek için birkaç dolaylı yöntem kullanırlar. Yerçekimi mercekleme adı verilen bu yöntem,  yakındaki bir nesnenin yer çekimi ile bükülen ışığının yolunu ölçer. Bükülme miktarı az olsa da, dikkatli ölçümler yapan nesnenin kütle çekiminin kütlesini ortaya çıkarabilir.

Yıldız Kütle Ölçümleri

Bir Yıldızın Kütlesi Nasıl Anlaşılır ?
Bir Yıldızın Kütlesi Nasıl Anlaşılır ?

Gök cisimlerinin kütlelerini ölçmek için yer çekimi mercekleri uygulamak gerekiyordu. Bundan önce, ikili yıldızlar olarak adlandırılan ortak bir kütle merkezinin etrafında dönen yıldızların ölçümlerine güvenmek zorundaydılar. Çift yıldızların kütlesinin gök bilimcilerin ölçmesi oldukça kolaydır. 

İlk olarak, sistemdeki tüm yıldızların yörüngelerini ölçer. Ayrıca yıldızların yörünge hızlarını da ölçer ve sonra belirli bir yıldızın bir yörüngeden geçmesinin ne kadar sürdüğünü belirlerler. Buna “yörünge dönemi” denir. 

Kütle Hesaplama

Bir Yıldızın Kütlesi Nasıl Anlaşılır ?
Bir Yıldızın Kütlesi Nasıl Anlaşılır ?

Tüm bu bilgilerden sonra, gök bilimciler yıldızların kütlelerini belirlemek için bazı hesaplamalar yaparlar. SQRT’nin “kare kök” a, G yerçekimi, M kütle ve R nesnenin yarıçapı olduğu V yörüngesi = SQRT (GM / R) denklemini kullanabilirler .

Yani, bir yıldıza hiç dokunmadan, gök bilimciler kütlesini bulmak için matematik ve bilinen fiziksel yasaları kullanırlar. Ancak bunu her yıldız için yapamazlar. Örneğin, parlaklık ve sıcaklık kullanabilirler. Farklı parlaklık ve sıcaklıktaki yıldızlar çok farklı kütlelere sahiptir. Bu bilgi, bir grafik üzerine çizildiğinde, yıldızların sıcaklık ve parlaklık ile düzenlenebileceğini gösterir.

Gerçekten büyük yıldızlar evrendeki en sıcak yıldızlar arasındadır. Güneş gibi daha az kütleli yıldızlar, dev kardeşlerinden daha serindir. Yıldız sıcaklıklarının, renklerinin ve parlaklıklarının grafiğine Hertzsprung-Russell Diyagramı denir ve tanım olarak, grafiğin üzerinde nerede bulunduğuna bağlı olarak bir yıldızın kütlesini de gösterir. Ana Sıra adı verilen uzun, kıvrımlı bir eğri boyunca uzanıyorsa , gök bilimciler kütlesinin devasa ya da küçük olmayacağını bilirler. En büyük kütle ve en küçük kütle yıldızları Ana Sıra’nın dışında kalır.

Yıldızların Geçmişi

Bir Yıldızın Kütlesi Nasıl Anlaşılır ?
Bir Yıldızın Kütlesi Nasıl Anlaşılır ?

Gök bilimciler, yıldızların nasıl doğduğuna, yaşadığına ve öldüğüne iyi bakarlar. Bu yaşam ve ölüm dizisine “yıldızların geçmişi” denir. Bir yıldızın nasıl geliştiğinin en büyük öngörücüsü, doğduğu kütle, onun “başlangıç ​​kütlesi” dir. Düşük kütleli yıldızlar genellikle yüksek kütleli yıldızlardan daha soğuk ve sönüktür. Yani, sadece bir yıldızın rengine, sıcaklığına ve Hertzsprung-Russell diyagramında bulunduğu yere bakarak, gök bilimciler bir yıldızın kütlesi hakkında iyi bir fikir edinebilirler. Bilinen kütleli benzer yıldızların karşılaştırılması, gök bilimcilere, bir ikili olmasa bile, belirli bir yıldızın ne kadar büyük olduğu hakkında iyi bir fikir verir.

Tabii ki, yıldızlar tüm yaşamları boyunca aynı kütleyi tutmazlar. Yaşlandıkça kaybederler. Yavaş yavaş nükleer yakıtlarını tüketiyorlar ve sonunda hayatlarının sonunda devasa kütle kaybı olayları yaşıyorlar . Güneş gibi yıldızlarsa, onu nazikçe havaya uçururlar ve gezegenimsi bulutsular oluştururlar. Güneş’ten çok daha büyüklerse, çekirdeklerin çöktüğü ve sonra felaketli bir patlamada dışa doğru genişlediği süpernova olaylarında ölürler. Bu, tüm içerdiğinin çoğunu uzaya patlatır.

Gök bilimciler Güneş gibi ölen ya da süpernovada ölen yıldız türlerini gözlemleyerek diğer yıldızların ne yapacağını bulabilirler. Kütlelerini biliyorlar, benzer kütlelere sahip diğer yıldızların nasıl geliştiğini ve öldüğünü biliyorlar ve böylece renk, sıcaklık ve kütlelerini anlamalarına yardımcı olan diğer yönlere dayanan oldukça iyi tahminler yapabilirler.

Yıldızları gözlemlemek, veri toplamaktan çok daha fazlasıdır. Gök bilimcilerin elde ettikleri bilgi, Samanyolu’ndaki ve evren boyunca hangi yıldızların doğdukları, yaşlandıkları ve öldükleri, hepsi de kitlelerine göre tam olarak ne yapacaklarını tahmin etmelerine yardımcı olan çok doğru modeller vardır. Sonunda, bu bilgi insanların yıldızlar, özellikle de Güneşimiz hakkında daha fazla anlamalarına yardımcı olur.

Sonuç olarak;

  • Bir yıldızın kütlesi, ne kadar yaşayacağı da dahil olmak üzere diğer birçok özellik için önemli bir yol göstericidir.
  • Gök bilimciler, doğrudan onlara dokunamadıkları için yıldızların kütlelerini belirlemek için dolaylı yöntemler kullanırlar.
  • Tipik olarak, daha büyük kütleli yıldızlar, daha az kütleli olanlardan daha kısa ömürler yaşarlar. Çünkü nükleer yakıtlarını çok daha hızlı tüketiyorlar.
  • Güneşimiz gibi yıldızlar orta kütlelidir ve on milyonlarca yıl sonra kendilerini havaya uçuracak olan dev yıldızlardan çok farklı bir şekilde sona erecektir.

Bir Yıldızın Kütlesi Nasıl Anlaşılır ?

Başlangıç KütlesiBaşlangıç Kütlesi NedirBir Yıldızın Kütlesi Nasıl Anlaşılırbir yıldızın ömrü kütlesi ile ters orantılı mıdırHertzsprung Russell DiyagramıHertzsprung Russell Diyagramı NedirYıldızların GeçmişiYörünge DönemiYörünge Dönemi Nedir

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.